5G iletişim

5G ile iletişimin ve internetin oldukça üst düzey kullanım deneyimi sunacağı uzun zamandır gündemde yer alıyor; ancak pandemi nedeniyle güvenli bağlantı ve daha fazla bant genişliği ihtiyacı ortaya çıktı. Uzaktan çalışma, uzaktan eğitimler, video konferanslar ve tüm dijital iş süreçlerinin sağlıklı ilerleyebilmesi için internet kalitesinin ne kadar önemli olduğu anlaşıldı. Pandemi döneminde tüketim ve veri hızının oldukça yüksek bir trafikte olduğunu söyleyebiliriz. Dijital dönüşüm için vazgeçilmez olacak 5G ağı çalışmaları, pandemi sebebiyle kesintiye uğramış olsa da son aylarda yeniden başladı ve Çin gibi büyük pazarlar, 2021 yılı için hedefledikleri dağıtım noktalarına ulaşmak için çalışmalarını sürdürüyor. Telefon üreticileri de 5G telefonlarını piyasaya sürmeye başladı. 2021 yılında farklı bir durum yaşanmazsa 5G hayatımıza girmiş olacak.

CDP (Customer Data Platform)

Dijital dönüşüm için müşteri deneyimi oldukça önemli hale geldi ve son günlerde Müşteri Veri Platformlarında (CDP) büyük bir artış görülüyor. Online alışveriş yapmayanlar bile, online alışverişe yapmaya başladı. Bu durum daha çok bilgi ve daha çok data demek. Ayrıca bunun içinde mobilin de büyük gücü olunca dataları ayrıştırmak ve organize etmek gerekiyor. Kim nereden nasıl geliyor ve nereye gidiyor? Bunları CDP’ler ile doğru organize etmek ve çözmek gerekiyor.

CDP’ler; mevcut tüm kaynaklardan veri toplayarak, düzenleyerek, etiketleyerek ve dijital dönüşüm için kullanılabilir hale getirerek bu sorunu çözmeye yardımcı olacak noktada.

Adobe, SAP, Oracle, Treasure Data ve Microsoft gibi şirketler, piyasaya güçlü yeni CDP’ler sağlamak için büyük yatırımlar yapıyorlar. Veriler katlanarak büyüyor ve bundan sonra da durması mümkün değil. Bu yüzden, müşteri veri platformunun yükselişi 2021’de ve sonraki yıllarda çok daha artacak.

Hibrit mimariler

İşletmeler ve firmalar dijital dönüşüm uygulamaları için giderek daha fazla hibrit bulut altyapısına doğru ilerliyor. Geçtiğimiz yıl AWS, Azure, Google, IBM ve Oracle gibi büyük genel bulut sağlayıcıları, hibritte büyük yatırımlara imza attılar. Ayrıca Dell (VMware) ve Cisco gibi OEM’lerin, şirket içi veri merkezleri ve bulut arasında daha basit bağlantı sağlayan araçlar için yatırımlarını artırdı.

Hibrit bulut, pandemi süreci yaşanmasa dahî 2021 yılının dijital dönüşüm trendleri arasında gösteriliyordu; ancak, pandeminin neden olduğu ve olabileceği ani kesintiler için olabildiğince çevik ve uyarlanabilir bir bulut altyapısına sahip olması gerekiyor. Kesintinin olmadığı, altyapının göçmediği güçlü bir sistemle ilerlemek gerekiyor.

Yapay zeka

Yapay zekâ, halen gelecek trendleri arasında yer alıyor ve her geçen sene daha da alanını genişletiyor. Yapay zekâ deyince elle gözle görülen bir robot olarak düşünüyoruz. İşin arkasında görünmeyen sistemler ve geliştirilen algoritmalar da birer yapay zekâ sonucunu oluşturuyor.

Sosyal medya akışımızda gördüğümüz gönderiler, sosyal medya reklamları ve bunların algoritmaları, alışveriş yaparken önerilen ürünler bunun en basit örnekleri arasında.

2021 yılında daha fazla şirket yapay zekâdan yararlanıyor olacak. Kişiye özel öneriler, ürünler, hizmetler pazarlaması yapay zekânın altyapısıyla nasıl alışveriş yaptığımızdan, ne yediğimize, hatta eğlence için ne yaptığımıza kadar hayatımızı daha da çok etkileyecek. Bize özel değil “Bana özel ne var?” diyeceğiz. Yapay zekâ, kendisiyle ve bizle olan mücadelesini sürdürmeye devam edecek.

Siber güvenlik

Dijital dönüşüm için önemini hiçbir zaman kaybetmemesine rağmen, pandemiyle birlikte siber güvenlik yeniden önemli hale geldi. Bilgisayar korsanları, dünya çapındaki saldırılarını genişletmek için koronavirüs salgınından yararlandılar. Yalnızca Ocak-Nisan 2020 ayları arasında bankalara ve bulut sunuculara yönelik saldırılarda yüzde 300 oranında büyük artış gözlemlendi. Dünyanın önde gelen siber güvenlik araştırma şirketlerinden Cybersecurity Ventures’ın araştırmasına göre, siber saldırıların dünya ekonomisine verdiği zarar 2015 yılında 3 trilyon dolardı.

Yapay zekâ ve makine öğrenimi, önümüzdeki günlerde siber güvenlik için oldukça önemli hâle gelecek. Siber zorbalık gelecek yıllarda büyük tehdit oluşturabilir. Bu alanda uygulamalar geliştiren birçok şirket var; ancak 2021 ve sonrasında dijital dönüşümün sürdürülebilir olmasını sağlamak için yazılım, bulut ve donanım üreticilerinin de ürün ve hizmetlerini daha güvenli hale getirmeleri gerekecek.

Bilgi işlem gizliliği

Özellikle iletişim ve veri gizliliğine değinirken, dijital dönüşüm için siber güvenliği desteklemeye yönelik bir başka yaklaşım da “Bilgi işlem gizliliği.” Bilgi işlem gizliliği fikri, yalnızca verileri değil tüm bilgi işlem sürecini şifrelemek ve hassas bilgiler etrafında, ek güvenlik katmanları oluşturmaktır. Google, Microsoft, IBM, Alibaba ve VMware; Confidential Computing Consortium aracılığıyla yeni protokollerin ve en iyi uygulamaların geliştirilmesine yardımcı oluyor. Bu teknoloji, dijital dönüşüm için hala başlangıç aşamasında sayılsa da 2021 ve sonrasında, bilgi işlem gizliliğinin ana akıma kaydığını görmeye başlayacağız.

Akıllı teknoloji endüstrisi

Dijital dönüşümde akıllı teknoloji kullanan tüm işletmelerin, özel alışveriş deneyimleri oluşturmak için front-end sunum katmanlarını back-end veri işlevlerinden ayırabilmeleri gerekiyor. Bu teknoloji aslında, sosyal medyadan anında alışveriş yapabilmek kadar basit olabilir.

Peki bu neden bu kadar önemli?

Aslında, insanlar alışverişten çok daha fazlasını yapıyorlar. Araştırmalar, işletmelerin %86’sının müşteri edinme maliyetlerinin son 24 ayda arttığını gösteriyor. Bu durum iki anlama geliyor; kuruluşların yeni müşteri edinmek için yatırım yapmaları gerektiği ve müşteriyi elde tutmaya odaklanmanın önemi. Alışveriş yaptırmaktan ziyade sonrasında müşteriyi elde tutma sanatı 2021’de çok daha önemli olacak.

Depolar, vitrinler ve çevrimiçi hizmetler gibi tüm alanları birbirine bağlamak için çok kanallı deneyimin ötesine geçerek dijital dönüşümünü gerçekleştiren şirketler; 2021’de daha verimli, daha sürdürülebilir hale gelebilir ve rakiplerinden bir adım öne geçebilir.

Uzaktan çalışma modeli

Covid-19 öncesinde evden çalışma, işverenlerin çok da tercih etmediği bir çalışma modeliydi; ancak pandemi sürecinin getirdiği zorunluluklardan biri haline geldi ve işverenler de bunun tercih edilebilir bir uygulama olduğunu gördü. Esnek çalışma zamanları ya da evden çalışma uygulamaları halen devam ediyor.

Google ve Facebook gibi birçok büyük teknoloji şirketi, 2021 yılında da uzaktan çalışmaya devam edeceklerini bildirdi. Artık, daha küçük şirketler bile yakın zamanda yaygınlaşan bu esnekliği operasyonel bir seçenek olarak görüyor ve yapma mecburiyetinde bulunuyor. Virüsün yayılım durumuna göre tabi bu durum değişkenlik gösterebilir.

Ofislere döndüğümüz zaman “Back to office” furyası ile online alışveriş reklam kampanyaları da olur mu dersiniz? Şimdiden bunu sorayım istedim. Bir gün ofislere döndüğümüzde bu tür kampanyalar da olur mu olur! Back to school kampanyaları varken back to office neden olmasın?

Evden çalışmanın yaygınlaşmasının ve sürekli hale gelmesinin uzun vadeli bir sonucu olarak büyük şehirler yerine, yaşamın daha kolay olduğu küçük şehirlere göçün artması ciddi oranda öngörülüyor. Bu göç, kırsal alanlarda bağlantıya daha fazla yatırım yapılmasını sağlayacak. Eskiden büyük şehirlere göç vardı, şimdi ise küçük şehirlere göç başlıyor. 2021 yılında bu istatistikler daha da artacak gibi görünüyor.

Covid-19 pandemisiyle işlerin uzaktan çalışanlarla da etkin bir şekilde yürütülebileceği ve daha düşük operasyonel maliyetlerle sonuçlanabileceği de kanıtlandı. Bu nedenle, 2021 ve sonrasında şirketlerin dijital dönüşüm uygulamalarında, uzaktan çalışmaya da yer vermesi olası görünüyor.

2021 Dijital Dönüşüm Trendleri yazısı ilk önce Serkan Eskalen üzerinde ortaya çıktı.

Hastaneye gitmeden doktor muayenesi, okula gitmeden eğitim, ofise gitmeden çalışmak mümkün. Aslında teknoloji ve dijitalleşme bize ‘without’ İngilizce kelimesi ile insansız araçlar, doktorsuz hastaneler, kitapsız kütüphaneler diyordu; ancak pandemi değişimi biraz daha hızlandırdı. Evlere kapanarak dijitalin gücünü iyice keşfettik diyebiliriz.

Birkaç yıl öncesine kadar bir robotun kargomuzu getirmesine, restoranlarda siparişin bir robot tarafından alınmasına, hatta basit bir hamburgeri robot bir şefin hazırlamasına çok sıcak bakmıyorduk. Oysa günümüzde, hele ki pandemi sonrası yeni dünyada dijital dönüşüm ve onunla birlikte hayatımıza giren, veriyi toplayan ve işleyen yapılara (robotlar, makineler) çok daha sıcak bakıyoruz. Artık karşımızda insan istemiyoruz. Robot olsun, otomasyon olsun niyetindeyiz. İnsan yok, temas yok. Artık kredi kartı ile alışveriş yaparken bile şifremizi pos cihazına girmek istemiyoruz, temassız kullanıma yöneliyoruz. Eskiden pos cihazında şifre girerken karşı taraf kafasını 180 derece çevirirdi. Düşünün artık ne tür alışkanlıklarımız bile değişti.

Pandemi süreci insanın geleceği için yapay zeka ve dijital dönüşümün ne kadar kritik önemde olduğunu da gösterdi. Artık biliyoruz ki çok yakın bir gelecekte yeni meslekler de devreye girecek. Gelecekte sıradan işleri makineler yaparken, insanlar onları kurgulayan, geliştiren, üreten süreçlerde yoğunlaşacak. Hatta hekimlik, avukatlık gibi meslekler bile yapay zekâyı iyi kullananların elinde yükselecek. Veri madenciliği, veri temizliği, veri mühendisliği gibi veri ile ilgili tüm alanların hızla parladığını göreceğiz. Çünkü günümüzün en değerli kaynağı “veri “olmuş durumda.

Dijital dönüşümün merkezinde, geleceğin mesleklerinin içinde olmak için bugünü iyi okumak ve hemen bugün değişimin merkezinde yer almak gerekiyor. Gerek yaşadığımız sosyoekonomik değişim gerekse müşterilerin beklentileri dijital dönüşümü kaçınılmaz kılıyor. Burada düşünülmesi gereken en önemli şey, dijital dönüşümün sadece iş süreçlerini dijitale taşımak değil aynı zamanda fayda ve değer yaratmasını sağlamak olmalı. Günün sonunda bir katma değer sunmuyorsa, dijital dönüşüm de pek bir anlam ifade etmeyecektir. Ayrıca bu süreçte insanların düşünce ve davranışlarındaki değişikliğin, tüketim alışkanlıklarını etkilediği de bir gerçek.

Farklı ülkelerde yapılan araştırmalar; karantina koşullarının yarattığı günlük rutin ve kısıtlamalar nedeniyle bireylerin kendilerini yeniden yapılandırdığını, insancıl ve naif yönlerini keşfetmeye başladıklarını ve karantina döneminde insanların yeni kararlar almaya başladıklarını gösteriyor.

Görünen o ki 2021 yılında dijitalleşme daha da hızlanacak. Teknoloji, daha az temasta bulunacağımız ve uzaktan birçok işimizi halledeceğimiz şekilde gelişmeye devam edecek. Kimilerine göre bu gelişmelerin olumlu olduğu kadar olumsuz etkileri de var; ancak geleceğin dijitalleşme etkisinde şekilleneceği önemli bir gerçek. Ayrıca dijitalleşmeye yatırım yapan ve yeniliklere kolay adapte olan kurumların avantajlı konumda olacağı da kesin.

Pandemi sonrasında yeni dünyada dijital dönüşüm yazısı ilk önce Serkan Eskalen üzerinde ortaya çıktı.